Dünya , pandemi nedeniyle bir sürecten geçiyor ve bu süreç ,sonunda kırılma noktası olarak tarihe yazılacak ve bizde buna tanıklık ediyoruz . Bir cok seyin nasıl devam edeceği ,pandemi ile yapılan mücadele sırasında ortaya çıkacak . Sağlıklı kararlar alabilmek için ,geçmişte yaşananlar , gelecekte bizi bekleyenler – hem iyi senaryoya göre , hem kötü senaryoya göre – değerlendirilmeli , doğru analizler yapılmalıdır .
Fast fashion ( hızlı tüketilen moda ) kavramı , dünyaya atıklar acısında cok zarar vermiştir ve işçilerin sömürü düzeninde çalıştırılmasına neden olmuştur . Emek- yoğun bir sektör olan tekstil , rekabet ile başa çıkabilmek için , her zaman özverili ve fedakar bir calısma temposu gerektirmiştir . Türkiye fast fashion kavramına yönelik üretilen temel modellerde, maliyetlerden dolayı hic bir zaman rekabet edememiştir .Bu tür üretimler daha cok Uzakdoğulu üreticiler ile gerçekleştirilebilmiştir .
Yıllar içerisinde önce büyük balık , küçük balığı yer deniyordu , sonra hızlı balık oldu . Sonra yavaşladı ,şu anda da hersey durdu ,işleyiş bozuldu .
Bundan sonrası için hedeflerimiz , ideallerimiz para kazanmaya çalışırken doğaya zarar vermemek , etik calısmak olmalı . Perakende zincirleri ,bunu pazarlama taktiği olarak yapacaktır . Bizler , hayatımızı devam ettirebilmek için para kazanmaya çalışırken bir yandan da doğaya minumum zarar vermek , işçi haklarını korumak , işçilere güvenilir çalışma ortamları sağlamaya çalışmalıyız .Yeni dünya düzeninde bunlar ön plana çıkacaktır , çıkmalıdır .
Çin’de korona salgını başladığında , Amerika , Avrupa , bu büyük güç zayıflayacak diye sevinmiş olabilir , Türkiye siparişler bize kayacak diye umutlanmış olabilir ancak zaman içinde salgın tüm dünyaya yayılınca , hepimizin aynı gemide olduğu ortaya cıktı . Büyük perakende zincirleri , kumaşları , hammaddeleri alınmış siparişleri , üreticiler le yapılan sözleşmelerde , kontrol dışı gelişen baskılar oluşması maddesini kullanarak , yapılan hammadde maliyetinin sorumluluğunu almadan siparişleri iptal ettiler .
Perakende zincilerinin , üretimlerini gelişmemiş yada gelişmekte olan ülkelerde yaptırdığını düşünürsek , üreticilerin zararlarına karşılık devletlerinden destek alamayacağı ortadadır . İşsizlik patlamaları ve iflaslar ile sonuçlanacak bu durum bir cok ailenin temel gıda ihtiyaçlarını karşılayamaması anlamına gelir . Sadece yasalara uygun hareket etmek değil , kararlar alırken etik değerleride gözönünde bulundurmanın önemi -tamda bugünlerde dünya bize acı birşekilde göstermişken – ortaya cıkmıs olmalı .
Üretilmiş siparişi iptal etmek , dünya ekonomisine ve çevreye zarar vermek anlamına gelir ve insanlık olarak içinde bulunduğumuz durumdan ders almadığımızı gösterir .
Siparişlerini iptal eden büyük perakende zincilerinin başlıcaları olarak H&M , Walmart , Costco ,Target , Inditex – Zara gibi markaları sayabiliriz .
Tedarikçilerin gösterdiği tepki ile geri adım atan ilk zincir H & M oldu ve Inditex, Marks and Spencer, PVH Corp., Target, KIABI takip etti .C&A gibi bazı üreticilerde tedarikçi firmalarının bulunduğu ülkelerin devletlerine destek olacaklarını bildirdiler . Ancak daha geri adım atmamış olan cok fazla tedarik zinciri var .
Tüm mağazaların kapatılmasının emlak ve bankacılık sektörüne yansıyan sonuçları da olacaktır.
Magazaların kapatılması yaptırımı devletten gelince H & M kira ödemeyi durdurduğunu , ertelemeler talep edeceğini ve 23 hazirana kadar durumda düzelme olmazsa kontratlarını iptal edeceğini duyurdu . H &m ‘in 5000 magazasından 4000 ‘i kapatılmıstı .
Mülk sahiplerini endişelendiren bu durumun , emlak ve bankacılık sektorlerinede olumsuz etkileri yansıyacaktır .
Emlak sektöründeki bu kriz , daha geniş finansal krizleri tetikleyecek , büyütecektir
Ingiterede ve Amerikada mağazaları kapanan Primark ın aylık gelir kaybı 650 milyon pound olarak duyuruldu .
Üretim işletmeleri olan markalar Chanel , Burberry vb Ralph Luaren , maske üretip bağışlamaya başladı . Bazı perakende zincileride, devletlerine hibe etmek üzere tedarikçilerine maske siparişleri vermeye başladı .
Ingilterenin en büyük perakende zincirlerinden biri olan Debenhams sipariş iptallerinin yanısıra , üreticilerine ,yüklenmiş siparişlerin anlaşılan ödeme vadelerinde ertelemeler yapacağını duyurdu. Ingiltere basınında çıkan haberlere göre , Debenhams üreticilerin açabileceği davalardan , zarar görmemek için , ödeme güçlüğü yaşadıklarını açıklayarak ,banka yönetimine başvuracaklarını duyurdular .
Bu süreçte , Türkiyede binlerce kapanan işletmeler olacağını hepimiz tahmin edebiliyoruz . Sadece Türkiyede değil , pek çok ülkede büyük ekonomik krizler oluşacaktır . Online satışlar devam ettiği için azda olsa sipariş veren müşteriler hala var . İşletmeler , bir yandan ,maske , tıbbi malzeme ve tulum üretimine yönelerek ,işletmelerini ayakta tutmaya çabalıyorlar .
Bu süreçte, devlet -işveren -çalışan birbirine destek olarak en az zararla geçirebilmek için çok çaba sarfetmek gerekecektir .
North Fashion Ltd 